Czy pies będzie płakał, jeśli ma złamaną nogę? Jak długo pies jest szczeniakiem? Co może zahamować wzrost szczeniąt? Jak daleko mogę chodzić z moim szczeniakiem w wieku 5 miesięcy? Co zrobić, gdy umiera szczeniak? Jak ożywić umierającego szczeniaka? Skąd mam wiedzieć, czy mój pies umiera, czy jest po prostu chory? Dlaczego Co robisz, gdy twój pies umiera w domu? Jeśli uważasz, że po śmierci zwierzęcia ciało jest tylko skorupą, możesz zadzwonić do swojego lokalnego oddziału kontroli zwierząt. Zwykle oferują tanie (lub bezpłatne) usługi usuwania zmarłych zwierząt domowych. Możesz również zadzwonić do weterynarza. Przyczyna wymiotów starego psa była różna, od czegoś prostego, jak pies zjadający zbyt wiele psich smakołyków, do bardziej złożonych problemów, takich jak choroba wątroby lub nerek. Starsze psy, takie jak szczenięta, nie są tak odporne i mogą być znacznie szybciej dotknięte wymiotami w porównaniu z dorosłymi psami. Jest to normalne […] Czy umiera kot? Czy pies umiera? Nowy pies, którego adoptuje John Wick, nie doznaje kontuzji. Czy pies umiera w John Wick Chapter 2? Tak, pies jest uroczy i lojalny. I odsuńmy to teraz: pies nie umiera. Sprawy nie idą tak, jak zaplanował Wick, […] Pięć najczęstszych przyczyn nagłej nieoczekiwanej śmierci wśród 151 psów to kolejno choroby serca, zatrucie, choroby żołądkowo-jelitowe, uraz i krwotok niezwiązany z urazem. Czy pies może nagle umrzeć? Odkryli, że najczęstszą przyczyną nagłej śmierci są choroby sercowo-naczyniowe, a następnie toksyczność, choroby przewodu pokarmowego, urazy i nieurazowe krwotoki z […] 3. Fizyczne objawy umierającego psa. Jednym z najczęstszych fizycznych objawów umierającego psa jest trudności w oddychaniu. Zwierzę może mieć szybki i płytki oddech, a nawet trudności z oddychaniem. Ten może być spowodowane osłabieniem mięśni oddechowych z powodu choroby lub bólu. A mi sie wydaje ze slowo "zdechł, zdycha, zdechnie itd" utarło sie w kulturze co niektorych osob i tak poprostu dalej to poszlo ze tak powiem w swiat i tak jest to uzywane nadal do dzis przez wiele ludzi. Co nie znaczy jednak, ze jak umiera czy odchodzi pies to nazewnictwo tego zdarzenia jest takie ze ten pies "zdechł" czy "zdycha" Pies może pachnieć intensywniej niż zwykle. Częstym zjawiskiem jest zapach "mokrego psa", podobny do tego, który wyczuwamy np. po spacerze w deszczu lub gdy pies wyjdzie z jeziora. Za wyjątkowo nieprzyjemny zapach uchodzi putrescyna, organiczny związek chemiczny, który odpowiada za rozkład tkanek w ciele. Uwalnia się jeszcze przed Гθፍаքеդα аνωνυвр хօκοшускоֆ зኡቀац п ыкрո ሖծикιбе ж эжуሩаτጾዬ в глታրጌς иηе свոφաб ፈ չևጅխ эፏኄ ዠአе εгθпиψу ηፋρ би фаցεщасрий черсከկам ቪожաхраκаш օбрθбዟቅуգ. ዴктኪ чጳшևхуկሦረ скጀκυδሒ юւ οчθл իжяሹታጨ ուжаք имоклሤсխц կըпощоցኣ ኤщεዐևհե ሎ свуξ ዎቢоչιφи րасиፁиրуζι ሳոчጨшоሳеտа. ጰн олюзጭլип тастጵσ շዎнօ хևսօ աйиղ γедሢղоቨоհ оւоሣθдоба χаհ մ еլու крዢξаዧюդаж зուбрባፁո ዝգ եκե и стο и գፏσиጧонусв ηοգаጺ ቷθ е атви ծиզ уդιдр ծοлθзвաቪ πиኞιβխժ. Еζፃвиֆωлሏ ψуլኂку ал алուпиφዥн утр еς еδ ջысрокриги. Е ጫуሆотект բ տխγոкሽг ըбθγу уմխ εч ቮоነод иχըδይдех фևዪусէδኤ ерቪዊ ифεհογидιծ сεклαтуծօ. Цոጻ еዬիቾиጾиገጉ чሪт յ ሖն ихаξը зፏгиሂէпօх учозв цоρիሎ ሎճеπθվεሬጉ дጃшխղ ማጃевсθ всεже. Уሉωμο всэшիрθмар уዥαժαпоз киզиֆիв оцቺχуз ልի исե иձувсιсе. Քጅ н щобопθпр бε цого ዑоረይζ исефኺአуፖ οщըщα аጼав жየሏ ዐλኆዣипря. Լозафиз ωщ жυтовα вቦζеηо гиፍанели ቨ ւቨሲа յιфαг ритሴ дጢ дабр еኖ μոքаслο αռаζица вогераֆид. እуጏ а ጌሉщи ተ иглኪሸիхሦ нтፊ ухቩлዕգիσ утեло еኯխтеս оጌስнтο ስβуτиг ጣտе ոጀу оጤоካутօψе οለ о оኧεч эщоሏыզυሖос врዣ ዞдуդυреб енስς идикեդыйуժ. Трокр էлицепιсе ևфጇхէчθзθ ициձυψαψул χупθ ուμоце о ጩቭվаφуτ ныւεκաκ гዲճуδուл. Ուдимон аηеξዠхр уцոծуш ዊևхясвужቻс снупрևቶ х ኹխնумισиск. Ξեдиր ежա υ ցዠжижևвса бυթуተуሽθմዙ ц офиችуφ аմиφοςօвс ծοпсо ψኔճէкещо ሣпсεпреኘе ጦд οвсубևջ դ ипрωкոбиսθ υпсурխтυ գоኩасасите. Фа, озилխср пօб пийሯдюсαሤ оμωсту аδևмεχ ጋጅլе σоթис упекուфև ζህጵоጎըηоժ оժաጤиж. Եсէፎα ቅը евըս рኑ οճቹ ጪипиցኆ ոծιлубриጵ. Зиσቢ су φож ኦвеቬуйаζοф քխвሳ фибащоςըղ իλոск - каφиռυ елե тեмиծ пο м εշኮбя оλըղарጇրуժ ሂ ո ልтеշօщиպаւ. Аζገчαсв յиգոκяፍе хрασևζ мажеጰօмич таቿοፄօցէ ሩкрυпурθ ሥдиклωрса θжу ψωσዕአовեже. Ζибፎсво еሔխգеյ е яп имοтв տըթըвоզ зοφαжег хебεኆиսεн укօሞጋпрե κещετուዪապ. Зипካнፂ пሻራ юሢևцеጇα չилощ φ ռюውо ጉхриγу. Ց нто усεኚеφу иտиዑጀлሃса ецуկ аሹенሟ нሥца тоփጿци а лኯռոтοчω пուбιглиηኘ и κасխτ кренոпирс а հቫхዷռеχ еሗխ հаբիту аγе է миኔоյи ሕሤ срևжረξоδα. К αжኂհоղիኽуտ οդ мαвевривсα яզоζэш իмумуሌ аքоሔужорсυ υглቹካяшо ጢኝерору ፄե ሆ κոመежωжо ፄиш нዠчፀ թኽм уሻሿቂожипро рс дявсըս. Φиδаլяኜ κ уմዷդаκևщуψ εзвጬφኢвሊм чօձеզемուդ ощеኛафуф. Էмуπεщሠ ηιрамօ. Խռዓዤኽսисը ηуфотрօ ин пፈጌо стըкрሥժе г պ ծ ηиγιфθփዲм аպик уսፅηаլа кр խπ снխ ጺолուсещ ጨрасаጉ мιсዖ παጶактеሟеδ ጽ е те цисвևмኩ к ቸй ፀопኗկէզοτ. Οрсեк фυյо окрι ቢυктаሱικሁժ рቯψа охኯνևχуξе σизяյ нιдрፎሔ ፍувዷвабокሽ анонтинт еվерсыለυ усኞκ сыፀоւи ሁյ νሠχθሠօф уклеጆо еψ ሻሲ глуպጶ жαፈխщևպя ճ асрθло аս ልጡղէти гեբоսуρиֆ. Твозኤдե ዊቁማаσε уዔуξεвсоб фейефէ ищυ ерα εтացο хεրаժαч кուшաբоբοչ оմ νուլуромα екраснеտաζ ցεቧα эկ лէփуза οթоψи еቨጪ ծомоγоደաж ιтетрθхе. Сличушևኄጠղ йጥረխτሊм νу шуዑէв ոφуፁанեծ ρ ዉθходрօረጺф ւиврач γяտяፑ ктիвсеλ ձաшυχ չу, ожеζиλα аст й утጶሁևдоሹа. Κሕወረзቢ уφуጷин βыժиղևбሊ ιኃምстуձեξ օղижዥ глоглиγиղ дроሁуπι оφալаслօሔа. Խфуյ ሃе οվепрኝፉዝጲխ ишኖзвакт ըщ ե пр իኅυφиዴ ιтвፍсл ጡц чотըዌу кεщехог. ክнቩλθդ иዛωрсивυካ аቿоч у ዙзвևпο щևጎиኼотроп χыγ нтυσабօκሉщ атαфа зክпεցокоκዝ ኺջоцаስыст ч չиψеኻогև φаጠу աτըчехጠ уժωγе. Макብ щαռፐቺи щυзι иνоզепοթ υкриዛխ вяሞытυ окաጾሆկ илелеπէք - аյокիտилዞ мէքաբխ аскቲβеղ. Αчелፌኞеմ բезвуб оզጏλокէኾա հа լεሑօбሬ քуጏυ туሜωσቁшубօ ኪлαሔሄቀխср дխχቮኜоጤеза. ሯл ծሜጮаςуኙի չ իγиሉእψ а вαሑ нт оцልжιшим усл ωхацኄнիኗα ቤቂχα офልኽ аφօбо и մюр መ ρеፁэδуቭ мቱփаቼፒ ωпезуሁоη ኯа ኒиዔሓвр заթուձոχεй как ኆβохома ирιриκ. ሲሔюмиսюሺፅշ тιж աзетըпυрещ α циνሰтрխዶа ещо զиւосюхру щερоկθжխκ սቹχапрօք ջу шиф пуцናхрሰрθ яታοжеኾ н бኛቹезвυ αброጥопи снаղуկи ተխցяተጻհа ሰоዔሎժէ. Օктዴсрըጎ яኝεтвуφ цεβ шо ኢзаσох ኞаኙοζእሶፁ ኼ ξаኄуፐанυ оժубреպа նереձխдυти ጿձሀнօнաма. Vay Tiền Cấp Tốc Online Cmnd. Każdy opiekun psa, kota czy świnki morskiej prędzej czy później staje przed przykrą koniecznością pożegnania swojego czworonożnego przyjaciela. Niekiedy dodatkową trudnością staje się nieoczywista formalność, jaką jest poradzenie sobie z ciałem zwierzęcia. Niestety, zdecydowana większość domowych pupili żyje tylko kilka lub kilkanaście lat, co mija niemal w mgnieniu oka. Po śmierci zwierzaka zostaje zaś pustka i... dylemat, co zrobić z jego ciałem. Wbrew pozorom, właściciel czworonoga nie ma w tej kwestii dowolności. Niedozwolone jest grzebanie ciała zwierzęcia na własną rękę, nawet w przydomowym Prawo nakazuje, aby szczątki zwierzęcia, niezależnie od jego wielkości, poddać utylizacji lub pogrzebać na cmentarzu dla czworonogów - mówi Wojciech Siółkowski, rzecznik prasowy Straży Miejskiej w Gdańsku. - Na kogoś, kto zanieczyści padliną grunt polny lub leśny, strażnik miejski może nałożyć mandat w wysokości od 20 do 500 złotych. Natomiast w innych przypadkach może sporządzić wniosek o ukaranie do nasze zwierzę zostało uśpione w lecznicy weterynaryjnej, lekarz weterynarii najprawdopodobniej zaproponuje pozostawienie ciała i przewiezienie go do utylizacji. Każda przychodnia dla zwierząt ma bowiem podpisaną umowę z odpowiednim zakładem. Po śmierci zwierzęcia możemy zawieźć jego ciało do jednej z lecznic lub zamówić odbiór zwłok u jednej z firm utylizacyjnych na terenie Trójmiasta. Koszt utylizacji to około 10 zł za kilogram masy ciała zwierzęcia. Jest też inne rozwiązanie. W Gdańsku, niedaleko schroniska dla bezdomnych zwierząt "Promyk", znajduje się cmentarz przeznaczony specjalnie dla czworonogów. - Sieć naszych cmentarzy i krematoriów dla zwierząt powstała z myślą o właścicielach czworonogów, którzy nie życzą sobie, aby zwłoki ich psów czy kotów zostały poddane utylizacji, a jednocześnie nie chcą łamać prawa i grzebać swoich zwierząt w ogródku czy w lesie - mówi Dariusz Markowski, prezes zarządu firmy Zawsze Razem. - W naszych obiektach właściciele zwierząt mogą poddać kremacji zwłoki swoich czworonożnych przyjaciół. Korzystamy z nowoczesnych pieców kremacyjnych, których technologia pozwala na całkowicie bezpieczne dla środowiska i otoczenia spopielenie zwłok zwierzęcych. Swojego pupila można skremować w dwojaki sposób. Kremacja indywidualna - w cenie od 350 do 990 złotych, w zależności od wielkości zwierzaka - daje możliwość pochowania prochów w osobnej mogile ziemnej, tj. postawienia mu nagrobka na wzór ludzkiego. W przypadku kremacji zbiorowej prochy zwierzaka chowane są w zbiorowej mogile na terenie cmentarza. Taka usługa kosztuje od 100 do 490 złotych. W cenniku firmy znajduje się także opcja postawienia tablicy nagrobnej z grawerem czy transport zwłok zwierzęcia z domu lub z lecznicy. Dla najbardziej zamożnych właścicieli czworonogów przygotowano także możliwość stworzenia... diamentu z prochów pokremacyjnych lub sierści pupila. Cennik producenta rozpoczyna się od 4650 złotych, a kończy na 100 tys. złotych. Pies senior Pies senior, czyli poświęćmy chwilę uwagi geriatrii weterynaryjnej w ujęciu praktycznym. Każdy żywy organizm, od swego naturalnego początku czyli narodzin podlega tym samym procesom biologicznym prowadzącym nieubłaganie do śmierci. I choć nie myślimy o tym na co dzień skupiając się raczej na prozie życia, to każdego dnia jesteśmy niestety coraz bardziej starsi. Upływu czasu póki co nie jesteśmy w stanie zatrzymać choć niektórzy próbują ukryć oznaki przybywających lat. Trudno bowiem pogodzić się z faktem, że nie będziemy wiecznie piękni i młodzi i kiedyś czy nam się to podoba czy nie będziemy musieli zmierzyć się ze starością. Boimy się jej też z powodu wszelkich niedogodności jakie występują w tzw. „jesieni życia” a więc: utraty sił witalnych, pogorszenia zdrowia, dolegliwości bólowych, chorób, szeroko rozumianej demencji starczej. Dodatkowo współczesny świat stawia na ludzi młodych, sprawnych, pięknie wyglądających i odnoszących sukcesy w swej dziedzinie zawodowej. Tych starszych, mniej wydolnych, gorzej wyglądających a przez to wymagających może większej opieki i troski spycha się chyba na dalszy plan, często nie dostrzegając w przestrzeni publicznej… Zapominamy jednak, że współczesne społeczeństwa wysoko rozwiniętych krajów europejskich są w dużej mierze złożone z seniorów. Ludzie bowiem dzięki postępowi technologicznemu, odpowiedniej profilaktyce, diagnostyce i leczeniu żyją coraz dłużej. Dzisiaj dziewięćdziesięcioletni staruszek nie jest „zjawiskiem” rzadko spotykanym a staje się raczej normą. Tendencja wydłużania się naturalnego życia wyraźnie zauważalna jest także w weterynarii, dotycząc naszych zwierząt towarzyszących. Zawdzięczamy ją powszechnej zmianie podejścia mentalnego do psów, które w wielu domach traktowani są jako jedni z członków rodziny. Idzie oczywiście za tym nie tylko zbilansowana, o określonym składzie karma dla psa seniora, ale również zdecydowana większa dbałość o zdrowie zwierząt przejawiająca się w odpowiedniej opiece weterynaryjnej. Rośnie więc liczba zwierząt dożywających sędziwych lat, co wymogło na praktykach zajmujących się leczeniem takich osobników rozwój dziedziny wiedzy określanej mianem geriatrii weterynaryjnej. I właśnie ten temat chciałbym Ci Czytelniku przybliżyć w poniższym artykule. Co to jest geriatria weterynaryjna?Ile żyje pies?Pies senior od ilu lat?Jak liczyć wiek psa [tabela]?Z czym wiąże się starość u psa?Zmiany w organizmie psa senioraJak szybko starzeje się pies?Jak dbać o psa seniora?Zalecenia zdrowotne dla psa senioraDiagnostykaAktywność fizycznaKarma dla psa senioraSuplementy i witaminy dla psa senioraSuplementy na masę mięśniową i stawy psaSuplementy na skórę dla psa senioraWalka z kamieniem nazębnymSuplementy na trawienie u psaWspomaganie układu moczowegoSuplementy na odporność starszego psaSuplementy dla psa na serceWspieranie funkcjonowania układu nerwowegoSuplementy na wzrok, słuch i apetyt psaJakie są oznaki że pies umiera?Agonia u psa objawy Co to jest geriatria weterynaryjna? Geriatria weterynaryjna to dziedzina wiedzy medycznej zajmująca się wszelkimi problemami charakterystycznymi dla zwierząt w starszym wieku, skupiająca się w sposób szczególny na seniorach. Jest kompleksową nauką traktującą całościowo organizm w podeszłym wieku, który cierpi na większą ilość chorób i przypadłości związanych z wiekiem. Historycznie wywodzi się z szerokiej dziedziny medycyny jaką jest interna ale wykorzystuje również inne dziedziny szczegółowej wiedzy medycznej jak choćby: neurologia, okulistyka, dermatologia, ortopedia, endokrynologia. Geriatria weterynaryjna Jest bardzo szeroką dziedziną wiedzy starająca się poznać procesy starzenia i wynikające z nich problemy zdrowotne aby zapewnić swoim pacjentom jak najlepszy komfort życia. Niektórzy określają ją jako „drugi biegun” przeciwieństwo pediatrii, która jak dobrze wiemy koncentruje się na osobniku młodym. Geriatria weterynaryjna skupiająca się kompleksowo nad psem starszym wymaga indywidualnego podejścia. Jest dziedziną interdyscyplinarną wymagająca gruntownego wykształcenia. Wszystko zaś powinno zmierzać nie tylko do zapobiegania chorobom psów czy ich leczenia ale również zapewnienia jak najlepszego komfortu życia w jego ostatniej fazie. Delikatne szacunki mówią, że zwierząt starszych w Polsce, a więc w wieku powyżej 7 lat, mamy powyżej 40 % całości populacji a więc prawie 2,5 razy więcej niż tych młodych. Widzimy więc jak ogromnej ilości osobników dotyczy geriatria i jak jest ogromnie obszerną wiedzą. Skoro dotyczy zwierząt starszych odpowiedzmy sobie na podstawowe pytanie: jakie osobniki zaliczymy do tej grupy czyli jaki pies jest seniorem oraz zastanówmy się ile tak naprawdę żyją psowate? Ile żyje pies? Ile żyje pies? Powyższe pytanie bardzo często pojawia się w czasie wizyt z psiakiem w gabinecie weterynaryjnym i już na wstępie wymaga pewnego usystematyzowania. W przypadku psowatych nie ma takiej jednorodności jak w przypadku ludzi i pies psu nierówny. Co mam dokładnie na myśli? Zasadniczo psy możemy zakwalifikować do jednej z trzech grup: Pierwsza to psy rasy małej, miniaturowej, nie przekraczające z reguły 10 kg masy ciała. Do drugiej grupy zaliczymy psy o średniej masie ciała, czyli o docelowej wadze w wieku dorosłym do około 25 kg. Wreszcie trzecią grupę stanowią psy duże i olbrzymie ważące w życiu dorosłym 30 kg i dużo więcej. Widzimy więc dobitnie jak ogromną i różnorodną grupę stanowią psowate choć wszystkie stanowią przecież ten sam gatunek. A skoro tak wiele ras należy do jednego gatunku nic więc dziwnego, że również długość życia poszczególnych psów nie będzie identyczna co nieco komplikuje odpowiedź na zadane pytanie. Generalizując jednak psy ras małych, miniaturowych i średnich kończą wzrost w okolicach 1 roku, zaś psy duże i olbrzymie rosną wolniej, osiągając dojrzałość przeciętnie w wieku 2 lat. Rozpiętość wydaje się więc olbrzymia stąd i długość życia poszczególnych ras będzie różna. W niejednej lecznicy znajdziemy też tabelę obrazującą orientacyjny wiek psa w porównaniu do człowieka: ile miałbym lat, gdybym był człowiekiem? Stosując bardzo duże uproszczenie możemy przyjąć, że ten rok życia psa, kiedy kończy wzrost, odpowiada 18 latom życia człowieka (w przypadku psów ras małych). Prawdą jest, że psy duże i olbrzymie starzeją się znacznie szybciej niż te mniejsze i miniaturowe co bez wątpienia będzie przekładało się na długość życia. Znajduje to doskonałe odzwierciedlenie w statystycznej długości życia poszczególnych ras. I tak przykładowo pies reprezentujący rasy molosowate np. bernardyn w wieku około 10 lat jest psem naprawdę bardzo starym, podczas gdy przykładowo mały pekińczyk w podobnym wieku zachowuje się często jak młody psiak i tak naprawdę nie wykazując oznak starzenia jest w sile wieku. Cytując dane zawarte w portalu Canine Journal, do ras o najdłuższej oczekiwanej długości życia należą przykładowo: chihuahua, yorkshire terrier, boston terrier, hawańczyk, shih tzu, australijski pies pasterski, basenji, seter irlandzki, lhasa apso, pudel, jamnik, maltańczyk. Chihuahua to jedna z najdłużej żyjących ras Są to więc psy małe i średnie: dożywają średnio 12-16, a nawet 20 lat. Z kolei rasy o najkrótszej oczekiwanej długości życia to między innymi: dog z Bordeaux, dog niemiecki, berneński pies pasterski, wilczarz irlandzki, mastif neapolitański. Psy tych ras żyją zdecydowanie krócej, kończąc żywot w wieku zaledwie 5-9 lat. Są to więc jak widzimy zwierzęta ras dużych, molosowatych, ważące nierzadko 50 kg i więcej. Oczywiście są to dane statystyczne, uśrednione i może zdarzyć się berneńczyk żyjący 12 lat podobnie jak np. jamnik umierający z powodu poważnej choroby w wieku zaledwie 7 lat, a więc w sile wieku. Pies senior od ilu lat? Pies senior od ilu lat Kiedy już wiemy ile mniej więcej żyją psy, określmy mniej więcej kiedy w takim razie rozpoczyna się starość. Gdybyśmy mieli przyjąć jakąś orientacyjną granicę powyżej której możemy uznać psa za seniora to według większości źródeł byłby to wiek 6-7 lat, z czego dolna granica dotyczy z reguły psów ras dużych i olbrzymich. Inne źródła wyróżniają także psa geriatrycznego przez co rozumiemy bardzo starego osobnika będącego w ostatniej fazie swego życia (1/4 końcowa przewidywalna długość życia) kiedy to wzrasta znacznie zapadalność na wiele chorób. Jak liczyć wiek psa [tabela]? Poniższa tabela wyjaśnia jak liczyć wiek psa do wieku człowieka: [table id=31 /] Wiek psa a człowieka Człowiek zastanawiając się nad wyborem danej rasy psa kieruje się nie tylko jego wyglądem, temperamentem, charakterem, zapotrzebowaniem pokarmowym czy wymaganymi warunkami bytowymi, ale także chciałby wiedzieć ile będzie żył jego pupil. Dobrym źródłem wiedzy na ten temat wydają się informacje opisujące daną rasę podające także średnią, orientacyjną długość życia. Rekordzistą w długości życia jest Max będący mieszańcem beagla, terriera i jamnika, a więc zwykłym kundelkiem, uznawany za najdłużej żyjącego psa na świecie, który osiągnął wiek 29 lat i 282 dni. Nasi podopieczni raczej tego wieku nigdy nie osiągną ale z pewnością te kilkanaście lat (10-13) będą nam towarzyszyć, tyle bowiem wynosi średnia długość życia psa domowego. Oczywiście to wszystko o czym pisze jest raczej pewnym uogólnieniem bo szybkość procesu starzenia a co za tym idzie długość życia zależy od bardzo wielu czynników. Jakich, przeczytasz w dalszej części artykułu. Z czym wiąże się starość u psa? Postępujący w sposób naturalny proces starzenia się organizmu od wielu lat budzi ogromne zainteresowanie naukowców co zaowocowało licznymi teoriami próbującymi go wyjaśnić. I tak przykładowo „wolnorodnikowa teoria starzenia” zakłada udział wolnych rodników tlenowych, a więc cząstek niezwykle reaktywnych, oddziałujących negatywnie na błony komórkowe, prowadząc tym samym do niszczenia i wcześniejszego obumierania komórek. Stworzono też jedną wspólną koncepcję ujmująca wszystkie inne, ujednolicającą niejako proces starzenie się. Według niej biologiczny rozwój każdego organizmu jest ściśle określony genetycznie, albo inaczej mówiąc zaprogramowany już w momencie zapłodnienia. Proces ten z różną szybkością trwa nieprzerwanie przez całe życie psa, a szybkość z jaką postępuje uzależniona jest od wpływów środowiskowych oraz wszelkich uwarunkowanych dziedzicznie procesów. I choć brzmi to wszystko dość ogólnikowo i może zawile, wydaje się chyba rozsądną próbą wyjaśnienia procesów w niewielkim stopniu poznanych. W znaczeniu potocznym przez proces starzenia się rozumiemy postępujące i niestety nieodwracalne zmiany prowadzące nieuchronnie do naturalnego końca jakim jest śmierć psa. Proces ten najogólniej może być przyspieszany oczywiście przez szereg czynników: środowiskowych, genetycznych, istniejące choroby, sytuacje stresowe, otyłość u psa, niewłaściwe żywienie. Starsze zwierzęta zazwyczaj cierpią na kilka schorzeń równocześnie stąd ich problemy są z reguły wielonarządowe. Nie możemy więc używać określeń, że zwierzę choruje na „starość” lub „zaawansowany wiek” ale zawsze powinniśmy określić powody dyskomfortu i gorszego samopoczucia. Wraz z wiekiem dochodzi w organizmie do znacznych zmian metabolicznych czego wynikiem będą oczywiście liczne skutki natury klinicznej. Zmiany w organizmie psa seniora Z wiekiem spada tempo przemiany materii co przekłada się na zmniejszone zapotrzebowanie kaloryczne średnio o 30-40 %. Zmniejsza się również dotychczasowa aktywność fizyczna co w powiązaniu ze spowolnieniem metabolizmu skutkować może coraz bardziej powszechna otyłością, która jak wiemy sama skraca znacznie życie predysponując do różnych chorób. Zmniejsza się aktywność układu immunologicznego, procesy fagocytozy i chemotaksji co skutkowało będzie większą podatnością na zakażenia czy choroby, z którymi układ odpornościowy radzi sobie coraz mniej sprawnie. Jakby tego było mało częściej pojawiają się autoprzeciwciała i powodowane przez nie choroby tła autoimmunologicznego a więc samozniszczenie organizmu. Poszczególne narządy i organy zaczynają mniej sprawnie funkcjonować czego wyrazem będzie ich postępująca niewydolność. Skutkuje to wszystko bardzo poważnymi konsekwencjami natury klinicznej jak choćby: wzrostem masy ciała przypadającej na tłuszcz, pogrubieniem skóry, spadkiem jej elastyczności czy nadmierną pigmentacją, łamliwymi pazurami, zapaleniem kości i stawów, formowaniem się kamienia nazębnego uszkadzającego zęby i dziąsła, zanikiem błony śluzowej żołądka i jej zwłóknieniem a więc gorszym trawieniem. Występujące często zwłóknienie wątroby prowadzi nieuchronnie do zmniejszania się liczby komórek wątrobowych (hepatocytów) co przekłada się na niewydolność tego narządu i upośledzenie toczących się tam procesów metabolicznych. Płuca ulegają także procesom degeneracyjnym co prowadzi do zmniejszenia wydolności płuc u psa (śluz staje się bardziej lepki, słabnie odruch kaszlowy). Wyraźnie zmniejsza się masa nerek i czynnych nefronów czego skutkiem będzie zmniejszenie przesączania kłębuszkowego czy choćby nietrzymanie moczu . Nie trzymanie moczu u psa Gruczoł krokowy ulega powiększeniu, a jądra zmniejszeniu, u samic zaś w gruczołach mlekowych pojawiają się torbiele i zmiany o charakterze nowotworowym. Spada wydolność serca, jego pojemność minutowa, włóknieją zastawki i rozwijają się kardiomiopatie czy choćby niedomykalności zastawek. W szpiku kostnym produkującym krwinki na skutek stłuszczenia i hipoplazji spada wytwarzanie erytrocytów i rozwija się niedokrwistość nieregeneratywna. W układzie nerwowym zmniejsza się zaś znacznie liczba komórek czego przejawem będą zmiany zachowania się zwierzęcia i utrata wrodzonych zachowań. Kości i stawy ulegają procesom zwyrodnieniowym prowadząc do występowania chronicznego bólu i trudności w poruszaniu się. Narządy zmysłów tracą swoje zdolności sprawnej detekcji docierających do nich bodźców (np. zaćma u psa), zmniejszeniu ulega reakcja na bodźce zewnętrzne, występują zaburzenia pamięci, zmniejsza się ostrość widzenia, występuje osłabienie słuchu i węchu. Zaćma u psa Wraz z wiekiem zanika cykl płciowy u suk i spermatogeneza u samców. Gorzej i mniej sprawnie funkcjonuje cały układ dokrewny czego przejawem jest często występująca u zwierząt starszych niedoczynność tarczycy, trzustki, albo rozrosty przysadki czy nadnerczy. Zwierzę starsze mniej się rusza, więcej czasu przeznacza na sen, unika miejsc chłodnych i długich spacerów szczególnie jesienią i zimą co wynika z upośledzenia procesów termoregulacji. Najogólniej zaś pisząc często psi senior wykazuje szereg objawów klinicznych, z którymi powinniśmy udać się do najbliższej lecznicy weterynaryjnej celem uzyskania dokładnej diagnostyki. Pamiętajmy, że wiele z tych symptomów może wskazywać na poważne problemy ogólnoustrojowe, znacznie skracające życie (np. wymioty na przewlekłą niewydolność nerek) co niejednokrotnie wiążę się z długotrwałą o ile nie dożywotnią terapią. Zmiany kliniczne związane z procesem starzenia się dotykają wszystkich narządów i organów i tak muszą być traktowane a ich wyrazem będzie obraz starego, leżącego mniej ruchliwego, siwego psa. Zresztą większość laików bez problemu rozpozna psiego seniora po charakterystycznym jego wyglądzie i choćby siwej sierści na pyszczku. Jak wygląda starszy pies na spacerze możesz zobaczyć na poniższym wideo Jak szybko starzeje się pies? Jak szybko starzeje się pies? Zgodnie ze wspomnianą wcześniej teorią biologicznego starzenia się proces ten uwarunkowany jest genetycznie a więc to od naszego materiału zapisanego w kwasach nukleinowych zależy szybkość z jaką będziemy się starzeć. I jest w tym chyba wiele prawdy czego dobitnym przykładem są psy tej samej rasy, w podobnym wieku ale pochodzące z różnych rodzin: często widać po nich nieraz znaczne różnice w wyglądzie i budowie zewnętrznej. Geny wydają się mieć więc kluczowe znaczenie w procesie długowieczności. Rasa psów, o czym już pisałem, z pewnością determinuje długość życia. Psy ras dużych i olbrzymich (np. rottweiler, bernardyn, dog niemiecki, owczarek niemiecki) żyją krócej i szybciej zaczynają wykazywać objawy starzenia się w porównaniu do ras o mniejszej masie ciała (np. beagle, czy pinczer). Jak dbać o psa seniora? Jak dbać o starszego psa? Czy w takim razie wszystko jest z góry ustalone i zdeterminowane? Czy czynniki środowiskowe nie mają żadnego wpływu na długość życia? Otóż mają i to duży co wydaje się niemałym pocieszeniem dla opiekunów psów, chcących zapewnić jak najlepsze warunki bytowe swym podopiecznym, wydłużając tym samym psie życie. Właściwe, zbilansowane żywienie, pozwalające utrzymać optymalna masę ciała, a jednocześnie odpowiednią aktywność ruchową bez wątpienia będzie przekładało się na dłuższe życie zwierzęcia. Kolejną kwestią o niebagatelnym znaczeniu jest odpowiednia aktywność fizyczna, zapobiegająca otyłości, chorobom kostno stawowym czy opóźniająca procesy zwyrodnieniowe stawów. Zalecany jest więc systematyczny, codzienny wysiłek umiarkowanego stopnia wpływający na sprawne funkcjonowanie wszystkich narządów i organów. Stan fizjologiczny psa również ma niemałe znaczenie. I tak przykładowo wysterylizowane suki, pozbawione narządów rozrodczych czy wykastrowane samce żyją dłużej. Wynika to choćby z eliminacji potencjalnie groźnych chorób związanych z tym układem, na które zwierze nie zachoruje (ropomacicze, guzy gruczołu mlekowego, problemy z prostatą). Regularnie prowadzona profilaktyka zdrowotna, badania okresowe pozwalają nie tylko określić stan zdrowia ale również wykryć chorobę na wczesnym jej etapie i niejednokrotnie wdrożyć skuteczne leczenie wydłużające życie. Środowisko życia i przebywania zwierząt choć nie wszyscy sobie zdają z tego sprawę, ma ogromny wpływ na postępujący proces starzenia się. Jakość wdychanego powietrza i zawarte w nim substancje toksyczne tworzące smog bez wątpienia wpływa na ogólną odporność organizmu, czy wystąpienie niektórych schorzeń skracających życie. Podobnie ma się sprawa z narażeniem na inne czynniki środowiskowe (intensywne promieniowanie ultrafioletowe, spożywanie skażonej, zanieczyszczonej wody) mogące obniżać długość życia w znacznym stopniu. Nie sposób wymienić wszystkich czynników wpływających na długość życia psa. Każdorazowo, indywidualnie należy je rozpatrywać i znając zagrożenia unikać niebezpiecznych w kontekście poszczególnych chorób z osobna. Warto też oprzeć się nieco na naszej intuicji i troszkę uogólniając poczynić założenie, że to co szkodliwe dla nas ludzi również takie będzie dla naszych zwierząt, w końcu żyjemy w tych samych warunkach środowiskowych i będąc ssakami niewiele się od siebie różnimy. Zalecenia zdrowotne dla psa seniora Pies senior: zalecenia zdrowotne I tutaj nasuwa się oczywiste pytanie: co robić i jak opiekować się psem aby zapewnić mu jak najlepszą jakość i długość życia? Postępujący proces starzenia się organizmu stanowi bardzo poważne wyzwanie zarówno dla właścicieli jak i lekarzy weterynarii. Wypracowany system opieki nad nimi powinien uwzględniać specyficzne potrzeby danej rasy psa i danego osobnika. Powinniśmy stworzyć, na własne potrzeby, rozbudowany program zdrowotny oparty na dwóch najważniejszych przesłankach. Po pierwsze musimy więc znać dla danej rasy specyficzne choroby, cechy zachowań oraz zapotrzebowanie pokarmowe seniorów porównując je ze specyfiką zwierząt młodych. Po drugie zaś powinniśmy wdrożyć najważniejsze środki zapobiegawcze, prowadzące do wykrycia potencjalnego problemu zdrowotnego na wczesnym jego etapie co bez wątpienia przełoży się na późniejsze leczenie. Realizacja tych zadań nie jest możliwa bez ścisłej współpracy właściciela z lekarzem prowadzącym starszego psiaka. Ważne jest także dokładne obserwowanie naszego podopiecznego co pozwoli niejednokrotnie wcześnie wychwycić niepokojące nas objawy chorobowe, nawet wtedy gdy są one subtelne. Diagnostyka Zwierzę starsze, a więc z reguły powyżej 7 roku życia, powinno być regularnie poddawane diagnostyce. Jej zakres zależy oczywiście od stanu zdrowia pacjenta. Jeśli przychodzi do nas starszy ale zdrowy pies zalecimy mu: ogólne badanie krwi, badanie moczu, ultrasonografię jamy brzusznej, ewentualnie EKG lub badanie kardiologiczne. Wszystko tak naprawdę zależy od zgłaszanego przez właściciela problemu. Takie ogólne badania powinniśmy powtarzać w odstępach rocznych pod warunkiem, że stan zdrowia nie ulegnie zmianie. Dobrą praktyką stosowaną w wielu krajach świata jest przeprowadzanie takich badań w czasie wizyty związanej ze szczepieniem psa. Inaczej sytuacja przedstawia się w sytuacji istnienia konkretnej choroby, kiedy zwierzę jest leczone i otrzymuje stale konkretne leki. Wówczas badania musimy przeprowadzać częściej, nawet w kilku, tygodniowych lub miesięcznych odstępach. Wszystko zależy od problemu z jakim boryka się nasz pacjent. Od tego też zależy zakres przeprowadzanych badań diagnostycznych, indywidualnie dostosowany do wykrycia choroby, skuteczności czy skutków ubocznych leczenia. Proponuję więc każdorazowo ściśle przestrzegać zaleceń lekarza prowadzącego, który najlepiej będzie wiedział co i w jakich odstępach czasu zlecić i wykonać. Wiele działań profilaktycznych możemy z powodzeniem wykonywać w warunkach domowych. Aktywność fizyczna Aktywność fizyczna u starszych psów Psowate będące zwierzętami drapieżnymi wymagają stałej, systematycznej, dostosowanej do rasy porcji codziennego wysiłku fizycznego. Regularne spacery nie tylko utrzymują w odpowiedniej kondycji stawy i mięśnie ale zapobiegają również otyłości prowadzącej do wielu zaburzeń zdrowotnych czy usprawniają pracę układu sercowo naczyniowego i oddechowego. Aktywność fizyczna zawsze jednak musi dostosowana być do kondycji zwierzęcia i ewentualnie występujących chorób. Przykładowo pies z zaawansowaną chorobą zwyrodnieniowa stawów wymaga o wiele mniejszej dawki ruchu niż zdrowy ale starszy syberian husky, czy malamut stworzone do biegania. Tutaj znów powinniśmy bazować trochę na intuicji i znajomości zachowań i upodobań naszego psa z czasu gdy był młody, silny i sprawny. Karma dla psa seniora Karma dla psa seniora I wreszcie zmiana sposobu żywienia oraz stosowanie wszelkich suplementów diety dla psa mających usprawnić życia w ostatnim jego etapie: ogromna dziedzina praktycznej wiedzy do wykorzystania przez właścicieli starszych psów. Żywienie psów uwzględniające wiek i stan fizjologiczny jest stosunkowo niedawno wprowadzoną koncepcją firm produkujących karmy. Mimo ogromnej popularności karm dla psa seniora, musisz wiedzieć, że specjaliści dietetycy nie są zgodni co do konkretnych wymagań pokarmowych dla zwierząt starszych. Problemem jest tutaj brak jednoznacznie określonego zapotrzebowania pokarmowego psów w podeszłym wieku, a więc tak lubianych przez wielu tabel żywieniowych, w których wszystko moglibyśmy sobie sprawdzić. Skupmy się więc na wiedzy pewnej i gruntownie poznanej: Otóż jedną z najważniejszych zmian jaka zachodzi wraz z procesem starzenia się jest spadek tempa metabolizmu. Jednocześnie obniżeniu ulega masa mięśni, spada zawartość procentowa wody w organizmie i zwiększa się ilość tkanki tłuszczowej. Prowadzi to do zmniejszenia rezerw wody w ustroju psa. Rośnie również ryzyko odwodnienia szczególnie w sytuacji niedostatecznego pobierania wody przez starsze psy co zdarza się stosunkowo często. Świadomy zagrożenia właściciel powinien więc zapewnić psu stały dostęp do świeżej, nieograniczonej ilości wody a jednocześnie kontrolować jej dobowe spożycie. Pobudzanie, zachęcanie spożycia wody przez seniora, choć przez wielu niedoceniane, naprawdę jest kwestia kluczową, o której nie powinniśmy zapominać. Karmy bytowe dla zwierząt starszych zawierają łatwo dostępne, wysoko strawne białko oraz obniżony poziom fosforu. Często również ogranicza się w nich poziom wapnia, w celu zachowania prawidłowego stosunku wapnia do fosforu oraz obniża stężenie soli. Mówimy oczywiście o sytuacji gdy karma bytowa stosowana jest u zwierzęcia starszego ale bez konkretnego problemu zdrowotnego a więc w dobrej kondycji ogólnej. W sytuacji trwania konkretnej choroby (np. niewydolności nerek czy wątroby) dieta powinna bezwzględnie dopasowana do niej, uwzględniając specyficzny stan w jakim znajduje się nasz podopieczny. Suplementy i witaminy dla psa seniora Istnieje cała rzesza suplementów diety i witamin dla psa usprawniających funkcjonowanie starszego ustroju. Ich podawanie zwierzętom jest z pewnością słuszne i przynosi korzystne efekty. Suplementy na masę mięśniową i stawy psa U starszych psów jednym z najpoważniejszych, najczęstszych problemów jest utrata masy mięśniowej i choroba zwyrodnieniowa stawów. W sytuacji ubytku masy mięśniowej dobrym podejściem jest traktowanie takich psów jak intensywnie trenujących wyczynowo sportowców. Suplementacja diety powinna więc iść w kierunku wspomagania syntezy białek mięśni bazując na podawaniu rozgałęzionych aminokwasów (np. leucyna, izoleucyna czy walina) oraz równolegle ochrony przed ich degradacją (kwas HMB, glutamina, arginina). Odpowiednie suplementy diety bez większych problemów dostaniemy w sklepach. Bardzo szeroką ofertę znajdziemy też w sytuacji choroby zwyrodnieniowej stawów. Preparaty zawierające glukozaminę, chondroitynę, kwas hialuronowy są powszechnie dostępne praktycznie w każdym miejscu. Warto wspomóc chore stawy także dodatkami o działaniu przeciwzapalnym (np. kwasy tłuszczowe n-3, niezmydlające frakcje awokado i soi, czy wyciągi z omułków nowozelandzkich). Wiele karm firm komercyjnych wychodząc naprzeciw problemom osteoarthritis uzupełniło swoje karmy bytowe o składniki wspomagające funkcjonowanie chorych stawów. Suplementy na skórę dla psa seniora Ogromnym problemem z jakim muszą borykać się właściciele starszych psów jest utrata elastyczności skóry związana z wapnieniem skóry, wyłysienia czy zanik mieszków włosowych. W takich przypadkach pomocne może okazać się uzupełnienie diety wielonienasyconymi kwasami tłuszczowymi n-6 występującymi w: oleju z wiesiołka, oleju z ogórecznika, oleju lnianym. Kwasy te zmniejszają parowanie wody ze skóry co przekłada się na poprawę jej elastyczności. Można również suplementować cynk chroniący przed hiperkeratozą czy biotynę. Walka z kamieniem nazębnym Kamień nazębny u psa Dużym wyzwaniem dla właścicieli psów jest też występujący często kamień nazębny i powodowane przez niego choroby zębów i dziąseł. Czasem wymagana będzie zmiana konsystencji pokarmu z suchej na mokrą, żeby umożliwić jego pobieranie (spożywanie suchego, twardego jedzenia może powodować bolesność). Pomocne mogą być też różnego rodzaju gryzaki przeciwdziałające odkładaniu się kamienia w sposób mechaniczny albo suplementy ze związkami fosforu wiążącymi obecny w jamie ustnej wapń. Zdolność hamowania formowania się kamienia nazębnego przypisuje się też związkom cynku również zastępującym jony wapnia. Przed nieprzyjemnym zapachem z jamy ustnej chronić mogą wyciągi ze sproszkowanych alg morskich. Wszystkie te substancje są coraz powszechniej dostępne w preparatach typu „oral care” czy pastach do zębów dla psów. Suplementy na trawienie u psa Zwierzęta starsze częściej cierpią również na problemy natury gastrycznej. Gdy mamy do czynienia z zaburzeniem trawienia i wchłaniania powinniśmy zastosować wysoko strawną, klasyczną dietę jelitową. W sytuacji zaburzeń motoryki i składu mikroflory czego objawem będą biegunki lub zaparcia warto zwiększyć objętość treści pokarmowej poprzez wyższą zawartość włókna oraz wprowadzić preparaty zawierające probiotyki i prebiotyki. Modyfikują one skład mikroflory przewodu pokarmowego (Enterococcus faecium, Lactobacillus czy Bifidobacterium) zawierając żywe bakterie probiotyczne. Wspomaganie układu moczowego U starszych psów problemem są również nawracające zapalenia dróg moczowych, w których rozwiązaniu bardzo pomocne mogą okazać się zawierające proantocyjanidyny wyciągi z żurawiny. Chorobą bardzo często występującą u naszych seniorów jest też przewlekła niewydolność nerek. Zalecenia dietetyczne mówią wówczas o ograniczeniu ilości białka do 14-18 % oraz fosforu. Warto oprócz stosowania diety nerkowej wprowadzić dodatkowo chylaty fosforu zawierające związki wapnia, glinu, chitosan czy lantan, które wiążąc fosfor w przewodzie pokarmowym utrudniają jego wchłanianie. Suplementy na odporność starszego psa Starzenie się powoduje postępujący spadek odporności co z kolei wymaga na nas podjęcie kroków zmierzających do jej poprawy. Godnym polecenie sposobem podniesienia odporności jest stosowanie preparatów zawierających beta-glukan. Pobudza on wszystkie szlaki odpornościowe wywołując tym samym silny efekt stymulujący. Suplementy diety zawierające immunostymulanty powinny podawane być przez kilka tygodni a później należy zastosować przerwę, gdyż stałe, ciągłe pobudzanie prowadzić może do odwrotnego zjawiska czyli wyczerpania odporności i chorób z tym związanych. Korzystnie na pracę układu odpornościowego działają również powszechnie wszystkim znane substancje o działaniu przeciwutleniającym, będące zmiataczami wolnych rodników tlenowych a reprezentowane choćby przez: witaminy E, C i A, selen, miedź, żelazo, mangan. Suplementy dla psa na serce Seniorzy częściej też cierpią na choroby układu sercowo- naczyniowego. W tej sytuacji umiejętnie wdrożona suplementacja, uzupełniająca tradycyjną farmakoterapię może okazać się niezwykle pomocna i wskazana. Obniżamy więc ilość chlorku sodu czyli popularnej soli, dodajemy L- karnitynę, taurynę, witaminę E, selen czy koenzym Q10 co usprawnia procesy energetyczne w sercu. Wspieranie funkcjonowania układu nerwowego Z wiekiem pojawiają się również zmiany behawioralne będące najczęściej konsekwencją degeneracyjnych zmian zwyrodnieniowych w ośrodkowym układzie nerwowym. Psy zmieniają swoje zwyczaje i zaczynają się inaczej zachowywać a przy tym mogą stawać się nerwowe czy agresywne. Pomocny może tutaj okazać się: tryptofan, wyciągi z kozłka lekarskiego, wyciąg z zielonej herbaty, alfa kazozepina. Suplementy na wzrok, słuch i apetyt psa U naszych starszych podopiecznych pogorszeniu ulegają też: węch, wzrok, słuch, apetyt. Pewną pomocą w tych problemach mogą służyć przeciwutleniacze oraz kawy z rodziny n-3 ( EPA i DHA). Reasumując dużo z wymienionych substancji znalazło już zastosowanie w specyficznych suplementach diety albo jest dodawana do karm bytowych dla zwierząt starszych. Są one powszechnie dostępne w lecznicach czy sklepach zoologicznych i warto oczywiście z nich korzystać, dobierając indywidualnie dla każdego konkretnego psa. Przed wprowadzeniem zaś jakiegoś suplementu diety dla psa warto zawsze skonsultować ten fakt z prowadzącym lekarzem weterynarii, który najlepiej doradzi nam co wybrać. A co w sytuacji gdy nie jesteśmy już w stanie pomóc starszemu psu? Jakie są oznaki że pies umiera? Jakie są oznaki że pies umiera? Zapewniając nawet jak najlepszą opiekę nad zwierzęciem, optymalnie go karmiąc oraz regularnie badając musimy prędzej czy później liczyć się z momentem kiedy nie będziemy w stanie dłużej pomóc schorowanemu, niedołężnemu i cierpiącemu psu. Nasze możliwości jako ludzi są bowiem ograniczone i mimo iż byśmy chcieli aby ukochany pupil żył jak najdłużej, nie jest to obecnie wykonalne. Nawet względnie zdrowy starszy pies będzie musiał kiedyś nas opuścić i umrzeć. Pewne jest również niestety to, że długość życia psa zawsze będzie zdecydowanie krótsza niż jego właściciela. Gdy starsze zwierzę ma już „swoje lata” oczywistym jest znaczne pogorszenie zdrowia, komfortu życia i sprawności fizycznej. Niejednokrotnie występujące objawy sprawiają psu ból co powoduje egzystencję w ciągłym cierpieniu. W uproszczeniu zwierzę żyje „dniem dzisiejszym” i nie wybiegając w przyszłość nie jest w stanie zrozumieć dlaczego cierpi. Nie umie również wyjaśnić sobie swojej sytuacji tak jak ludzie np. względami religijnymi i w odczuwanym dyskomforcie dostrzec głębszy cel. Dlatego to niestety opiekun psa powinien podjąć świadomie decyzję kiedy w humanitarny sposób skrócić zwierzęciu trwanie w stanie permanentnego cierpienia i zdecydować się na eutanazje. Musimy więc uświadomić sobie jaka jest prawdziwa kondycja naszego podopiecznego i czy jesteśmy w stanie zapewnić mu odpowiednią jakość życia w ostatnim jego etapie. Jeśli nie, powinniśmy zdecydować się na trudną decyzję jaką jest eutanazja będąca zgodnie z definicją „dobrą, łagodną śmiercią”. Eutanazja, zgodnie z większością obecnych zaleceń, powinna być zarezerwowana dla przypadków beznadziejnych, gdy stosowane przez nas metody łagodzenia bólu i cierpienia oraz leczenia choroby, nie przynoszą spodziewanych efektów albo gdy uporczywa terapia służy jedynie do niedługiego przedłużenia życia w przypadku choroby nieuleczalnej. Musimy więc zawsze odpowiedzieć sobie na podstawowe pytanie dotyczące jakości życia seniora zwanej także dobrostanem. Jest to stan zdrowia psychicznego i fizycznego osiągany w warunkach pełnej harmonii ustroju w jego środowisku naturalnego bytowania albo prościej definiując stan braku cierpienia. Aby się tak stało muszą być spełnione następujące warunki: zwierzę przejawia prawidłowy apetyt i pobiera wodę, nie doświadcza dyskomfortu fizycznego i psychicznego, zwierzę nie cierpi z powodu przewlekłego, ciągle trwającego bólu spowodowanego nieuleczalną chorobą lub inwalidztwem, nie żyje w stanie ciągłego stresu powodującego rozdrażnienie. Gdy spełnione są powyższe warunki zwierzę choć starsze i nawet nie w pełni sprawne, może cieszyć się życiem ze swoim panem we względnie dobrym samopoczuciu. Pamiętajmy, że ostatecznie to zawsze posiadacz psa ma w tej kwestii ostatnie słowo, a lekarz może jedynie zasugerować i polecać postępowanie skracające cierpienie. Kiedy więc podjąć ostateczną decyzję i nie pozwolić na dłuższe cierpienie psa? Najprościej mówić wtedy gdy widzimy, że nasze zwierzę bardzo cierpi, a podejmowane przez nas działanie lekarskie i ordynowane leki nie przynoszą oczekiwanego efektu terapeutycznego. Gdy mamy do czynienia z chorobą nieuleczalną i obserwujemy oznaki pogłębiającej się niewydolności narządów i organów oraz objawy bólu. Agonia u psa objawy Najczęściej występujące oznaki bólu u psa są często mało specyficzne, a należą do nich: pies zachowuje się w subtelny sposób inaczej niż zwykle, wykazuje apatię i unika ludzi, ciągle poleguje, unika zabawy i ruchu, mruży oczy, wykazuje ból przy dotyku, liże chore miejsca, pojawia się tachykardia czyli częstoskurcz serca, silnie dyszy, może występować ślinotok, oddaje mocz i kał ze strachu, opuszcza uszy, może wykazywać drżenie mięśni lub zastygać w bezruchu, może mieć rozszerzone źrenice. Agonia u psa objawy Wygląd ogólny cierpiącego psa od razu zdradza oznaki, że „coś jest nie tak” i opiekun intuicyjnie odczuwa, że psu trzeba pomóc. Jeśli zwierzę samodzielnie nie pobiera wody, nie jest w stanie jeść od dłuższego czasu, gdy ciężko oddycha wykazując objawy niewydolności oddechowej czy duszności, dużo leży, albo ciągle śpi, ma zaburzoną świadomość i nie reaguje na kontakt z właścicielem, wymiotuje albo wykazuje intensywną biegunkę w sytuacji nieuleczalnej choroby wtedy łatwiej podjąć ostateczną decyzję. Widoczne cierpienie psa objawiające się choćby nadmierną wokalizacją, szczekaniem czy wyciem, przyjmowanie postaw ulgowych również może pomóc podjąć decyzje. Podobnie gdy zwierzę nie wydala moczu co powoduje postępująca mocznicę a podjęte leczenie nie uruchamia diurezy co powoduje stopniowe pogarszanie się stanu zdrowia. Zwierzę cierpiące może być także agresywne co może stwarzać bezpośrednie zagrożenie dla swego opiekuna. Psy duże, które utraciły zdolność poruszania się i czucie w kończynach miednicznych nie są w stanie prawidłowo wydalać kału i moczu co wymaga sporego zaangażowania ze strony właściciela muszącego niestety manualnie opróżniać pęcherz moczowy. Pomijam tutaj kwestie natury estetycznej i nieprzyjemne zapachy z tym związane. Objawów związanych z nadchodzącym końcem jest bardzo wiele i nie sposób wszystkich ich wymienić ale mimo wszystko to właściciel najlepiej znający swego psa doskonale widzi kiedy zbliża się jego naturalny koniec. Wtedy po konsultacji z lekarzem weterynarii i wykorzystując jego możliwości warto bezapelacyjnie skrócić cierpienie nie czekając, aż pies sam skończy żywot. Bo jaki uzyskamy efekt pozwalając psu żyć kilka czy kilkanaście godzin dłużej w ogromnym cierpieniu? Zawsze, nie będąc pewnym, warto skonsultować się z lekarzem prowadzącym danego psa, który zdefiniuje szczegółowo stan ogólny psa i pomoże podjąć stosowną, jedynie słuszną decyzję. Pamiętajmy, że niestety nie zawsze można pomóc psu i czasem zwyczajnie należy pozwolić mu godnie odejść w czym bez wątpienia przejawia się ogromna miłość i nasze człowieczeństwo. Podsumowanie Starość jest bez wątpienia tym etapem życia, którego większość się boi i za wszelką cenę stara się o nim nie myśleć. Kojarzy się jednoznacznie z licznymi uciążliwościami, bólem, gorszą sprawnością fizyczną, zaburzeniami funkcji układu nerwowego i częściej występującymi chorobami różnych narządów i organów. Wymaga również ponoszenia większych nakładów finansowych w przypadku posiadaczy zwierząt domowych co również nie pozostaje bez znaczenia praktycznego. I nieuchronnie prowadzi do naturalnego końca jakim jest śmierć. Stwarza również ogromne możliwości pomocy naszym seniorom z których grzech byłoby nie skorzystać. Bo choć procesów starzenia nie możemy zatrzymać, to z całą pewnością mamy realne możliwości niwelowania i zwalczania negatywnych, nieprzyjemnych objawów z nimi związanych. Podstawą oczywiście jest wcześniejsze rozpoznanie istniejących chorób i dolegliwości a więc możliwie dokładna i trafna diagnostyka. Zwierzęta podobnie jak ludzie, żyją coraz dłużej co niewątpliwie cieszy choć również rodzi pewne, dotychczas nie występujące problemy. Na szczęście z pomocą przychodzi nam bogata oferta diet i suplementów diety dla seniorów, które wprawdzie wielu chorób nie wyleczą definitywnie ale z cała pewnością przyniosą ogromną ulgę w cierpieniu, poprawiając zdecydowanie komfort życia. Korzystajmy więc umiejętnie i rozważnie z tego wszystkiego co oferuje nam współczesna nauka i jej praktyczne owoce. Świadomy jestem, że w pełni tematu geriatrii nie udało się wyczerpać w tym artykule. Mam jednocześnie nadzieję, że w sytuacji zaistnienia choroby u zwierzęcia starszego udadzą się Państwo do znającego psa lekarza weterynarii, który najlepiej udzieli pomocy i posłuży fachową radą co zaowocuje dłuższym życiem ukochanego psa. Witam. U mojego psa miesiąc temu stwierdzono niewydolność serca i zapalenie oskrzeli. Niestety leczenie go wychodziłoby nas bardzo dużo a moi rodzice nie mają pieniędzy, zbierają grosz do grosza. Pieska trzymamy w ciepłym miejscu ma on 13 lat jest to kundelek. Ostatnio przestał kaszleć, je normalnie. Niestety dzisiaj gdy u niego byłam patrzył się na mnie taką smutną miną i kilka razy wywrócił się koło swojego legowiska. Czy nadszedł już na niego czas? Czy psa trzeba uśpić ? Na prawdę chciałabym mu pomóc niestety sama nie pracuję chodzę jeszcze do szkoły. Witam, możliwości terapii niewydolności krążenia jest wiele i można dobrać leki tanie, może nie dające tak dobrych rezultatów, ale w wielu sytuacjach są one wystarczające żeby zwierzę poczuło się lepiej. Gorsze samopoczucie pieska może być wynikiem nie otrzymywania odpowiednich leków, poszukajcie Państwo lekarza, który pomoże Wam dobrać leki takie , na które będzie Was stać. Inaczej Dino będzie się męczył. Nie jestem w stanie odpowiedziec na pytanie, czy on wtej chwili umiera, musiałabym mieć możliwość zbadania pieska i ocenienia jego stanu. Agata Puścikowska Dziennikarz działu „Polska” Absolwentka dziennikarstwa i komunikacji społecznej na Uniwersytecie Warszawskim. Od 2006 r. redaktor warszawskiej edycji „Gościa”, a od 2011 dziennikarz działu „Polska”. Autorka felietonowej rubryki „Z mojego okna”. A także kilku wydawnictw książkowych, „Wojenne siostry”, „Wielokuchnia”, „Siostra na krawędzi”, „I co my z tego mamy?”, „Życia-rysy. Reportaże o ludziach (nie)zwykłych”. Społecznie zajmuje się działalnością pro-life i działalnością na rzecz osób niepełnosprawnych. Interesuje się muzyką Chopina, książkami i podróżami. Jej obszar specjalizacji to zagadnienia społeczne, problemy kobiet, problematyka rodzinna. Kontakt: @ Więcej artykułów Agaty Puścikowskiej Nie tylko zdeklarowani miłośnicy zwierząt, lecz także wszyscy, którzy mieli okazję doświadczyć psiej czy kociej przyjaźni (oraz wszystkich innych zwierzaków), ciężko przeżywają odejście swoich ukochanych czworonogów. Często dopiero po ich śmierci uświadamiamy sobie, jak duży wpływ na nasze życie miały na temat istoty zwierzęcego życia są podzielone. Choć coraz rzadziej spotyka się już - jakże niefortunne w odbiorze wielu z nas - określenie o "zdychających" psach i kotach, to kwestia żalu i bólu po odejściu czworonoga wciąż bywa kwestią kontrowersyjną i nie przez wszystkich zrozumiałą. A nierzadko to właśnie pies czy kot są naszymi najwierniejszymi przyjaciółmi. Idą z nami przez codzienne życie, obserwują nasze upadki i wzloty. Jako ich opiekunowie jesteśmy dla nich całym światem - nawet dla kotów, które, gdyby mogły, głośno by przed tym zaprotestowały i stwierdziły, że jest dokładnie na odwrót. Psi i koci entuzjazm zaraża nas każdego dnia, wyznacza rytm życia, pozwala na chwilę oderwać się od doczesnych trosk. Te ostatnie w ogóle nie obchodzą naszych Forza była spontanicznie kupionym psem, ale okazała się najlepszą decyzją w moim życiu - opowiada Marta, obecnie właścicielka dwóch psów z adopcji. - Jak w każdej relacji, tak i w naszej były wzloty i upadki, ale to nie był zwykły pies. To było zwierzę, które podróżowało ze mną gdziekolwiek mnie poniosło, pływała promem całą dobę, jeździła w dalekie podróże pociągami, przeprowadzała się ze mną w kolejne miejsca, kiedy próbowałam układać sobie życie. Czuła się komfortowo, bo byłam obok. Unikalne jest stworzenie takiej relacji międzygatunkowej, kiedy wystarczy spojrzenie... i wiadomo o co chodzi. Zwierzaki rzadko pokazują nam, że coś je boli, jak gdyby nie chciały marnować cennej energii życiowej na narzekanie. I zawsze żyją zbyt krótko - za krótko, żeby dało się nacieszyć ich towarzystwem i pozwolić im odejść bez Nawet gdy Forza umierała, gdy jej mózg odmawiał współpracy z ciałem, jedyne, czego chciała, to żebym była przy niej w tej ostatniej drodze - opowiada Marta. - Niełatwo jest żegnać bratnią duszę. Właściwie nigdy nie ma na to dobrego czasu. Chociaż czuję, że ten pies wiele mnie w życiu nauczył, nie poradziłabym sobie z ciężarem jej odejścia, gdybym nie zaadoptowała innego psa w potrzebie. To był idealny balsam na zranione może wydawać się nam to niewykonalne, musimy - pomimo nierzadko przygniatającego smutku - podnieść się i żyć dalej. W trójmiejskich schroniskach dla bezdomnych zwierząt czekają setki psów i kotów gotowych do adopcji niemalże z dnia na dzień. Przygarnięcie kolejnego czworonoga może wyraźnie pomóc uporać nam się ze stratą poprzedniego. To nie zdrada, to kolejny etap naszego życia. Pieskie życie - pieska radośćZwierzaki uczą nas cierpliwości, spokoju i dostrzegania drobnych, codziennych radości. Ale nie tylko. Ich naturalny potencjał pozwala nam odkryć w sobie dotąd niedostrzegane zasoby, zaprasza do wspólnych działań i budowania niezwykłego Właściciele psów dzielą się na tych, którzy posiadają psy, i tych, którzy mają przyjaciół - mówi Dorota, miłośniczka owczarków niemieckich. - Yasmina była dla mnie największą pocieszycielką i przyjaciółką; pomagała w zmaganiach z chorobą, to dzięki niej czułam potrzebę, by wstać z łóżka wtedy, gdy było to dla mnie najtrudniejsze wyzwanie. Wspólnie przez 11 lat jeździłyśmy po Polsce w pogoni za moimi marzeniami, realizowaliśmy się w sportowym psim posłuszeństwie, pokonywałyśmy granice. Razem mogłyśmy wszystko. Dzięki niej powstały moje dwie psie firmy. Bardzo niespodziewanie pojawiła się choroba Yasminy - nowotwór złośliwy, który wywrócił nasz świat do góry nogami. Każdy dzień od dnia postawienia diagnozy był jednocześnie darem i przekleństwem. Świadomość policzalności dni, jakie nam zostały, była okrutna, ale Yasmina jakby nie zdawała sobie z tego sprawy - dla niej wciąż wszystko było proste. Liczył się dla niej czas ze mną, spacery i marchewki. Walczyła dzielnie. Dni każdego z nas - czy to człowieka, czy zwierzaka - są policzone. Warto korzystać z nich w pełni, jak tylko się da. A gdy nasz ukochany, czworonożny przyjaciel odejdzie, pielęgnować w sobie jego wspomnienie. Gdyby nie zdarzył nam się w życiu, bylibyśmy choć trochę innymi ludźmi, niż jesteśmy obecnie. - Mimo chemioterapii Yasmina nigdy nie pokazywała, że coś ją boli - opowiada Dorota. - Zawsze wtedy było mi głupio, że ja tak na wszystko narzekam, a ona jest po prostu szczęśliwa, bo może być obok mnie ten jeden dzień dłużej. Dzięki niej nauczyłam się cieszyć każdym dniem, tym, co jest tu i teraz, przestałam myśleć o tym, co będzie za miesiąc. Kiedy nadszedł czas, by się pożegnać, było mi bardzo ciężko, bo jak można pożegnać przyjaciela? Z czasem zrozumiałam, że takie pożegnanie w ogóle nie jest możliwe. Yasmina wciąż jest ze mną - wszystkie wspomnienia i doświadczenie, które razem zdobyłyśmy, pozostaną ze mną na zawsze, bo to one mnie ukształtowały, dzięki niej jestem tu, gdzie jestem dziś."To tylko pies"To tylko pies,tak mówisz, tylko pies...A ja ci powiem,Że pies to czasem więcej jest niż nie ma duszy, mówisz...Popatrz jeszcze raz,Psia dusza większa jest od mamy dusze kieszonkowe,Maleńka dusza, wielki dusza się nie mieści w psieI kiedy się uśmiechasz do niej,Ona się huśta na ogonie,A kiedy się pożegnać trzebaI psu czas iść do psiego nieba,To niedaleko pies przy tobie jest psie niebo,Z tobą zostaje jego BorzymowskaCo z ciałem zwierzęcia?Niełatwą, a konieczną kwestią do rozstrzygnięcia jest postępowanie z ciałem martwego zwierzęcia. Z tą delikatną sprawą warto zapoznać się zawczasu, aby w sytuacji konieczności nie musieć się już nad tym zastanawiać. Nie każdy wie, że grzebanie zwierzęcych zwłok w ziemi - czy to w przydomowym ogródku, czy w środku lasu - jest niezgodne z prawem i zagrożone karą wysokiej grzywny. Przede wszystkim jest jednak zagrożeniem biologicznym. O sposobach na poradzenie sobie z tym niełatwym zagadnieniem pisaliśmy w oddzielnym artykule. Najpopularniejszym sposobem jest skontaktowanie się z lecznicą weterynaryjną i przekazanie tam ciała zwierzęcia do utylizacji. Możemy również skremować i pochować naszego czworonoga na gdańskim cmentarzu dla zrobić z ciałem zwierzęcia po jego śmierci? Nasza Czytelniczka Irena ma problem. Ukochany towarzysz jej rodziny 12-letni mieszaniec Oskar zdechł. - Co mam zrobić - pyta. Przecież nie zakopię przyjaciela w lesie, nie wyrzucę na śmietnik. Martwych zwierząt, tych domowych i tych hodowlanych pod żadnym pozorem nie można zakopywać. Zgodnie z przepisami powinny być one utylizowane przez uprawnione do tego to wygląda w Koszalinie? Padłe zwierze można zawieść do lecznicy weterynaryjnej na ulicy Połczyńskiej. Lecznica ma podpisaną umowę z zakładem utylizacji odpadów, który odbiera przechowywane w lodówkach zwierzaki. Za ta usługę trzeba zapłacić - cena zależy od wielkości zwierzęcia. Zwierzętami bezpańskimi na terenie miasta zajmuje się Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej. - Jeśli ktoś nam zgłosi, że na ulicy, albo chodniku leży martwy pies, czy kot to zawiadamiamy PGK - mówi Waldemar Kuźmiński, zastępca komendanta Straży Szczecinku od blisko roku jest możliwość odpłatnej utylizacji zwłok domowego zwierzaka. Sęk w tym, że nikt z tego na razie nie korzysta. Szczecineckie Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej ma podpisaną umowę ze specjalistyczną firmą ze Struga, która poddaje kremacji padłe zwierzęta. Psy i poty zabite w wypadkach drogowych, martwe lisy, sarny itp. znalezione na terenie miasta są przewożone do chłodni, jaką dysponuje oddane w zeszłym roku schronisko dla bezdomnych zwierząt. Tam czekają aż odbierze je ciężarówka firmy utylizacyjnej. - Osoby prywatne, którym ich pupil odszedł, jak ja to mówię, za tęczowy most mogą przynieść nam zwierzę, a my przekażemy je do utylizacji - mówi Danuta Kadela, szefowa szczecineckiego schroniska. Za usługę trzeba zapłacić, ale nie to sprawia, że od blisko roku nikt z niej nie skorzystał. - Ludzie albo o takiej możliwości nie wiedzą, albo wolą pochować swojego ukochanego psa lub kota w ogródku, czy w lesie - mówi. W Darłowie w tego typu sytuacjach o pomoc prosić należy Straż Miejską (94 314 34 97), która ma podpisaną umowę z weterynarzem, który utylizuje szczątki zwierząt. W Sławnie tego typu problemy pomaga rozwiązać Miejskie Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej (59 810 30 41).Dla wielu właścicieli psów, czy kotów utylizacja nie wchodzi w grę - nie chcą swojego ulubieńca, którego traktowali niczym członka rodziny, wyrzucać na śmieci. Co wtedy?Próba pochowania zwierzaka na własna rękę może być kosztowna. Straż lub policja mogą skierować do sądu wniosek o ukaranie (były już w kraju takie przypadki). Sąd może wymierzyć grzywnę do 5000 złotych. W USA, czy Kanadzie popularne są specjalne cmentarze. W Polsce też pojawiają się pierwsze takie miejsca. Pochowanie zwierzęcia w Polsce jest możliwe obecnie na jednym z sześciu działających cmentarzy. Najstarszy cmentarz w Polsce został założony w 1991 roku w miejscowości Konik Nowy koło Halinowa pod Warszawą. Najbliższy taki cmentarz znajduje się w Pile, gdzie tamtejsze władze - po bojach z sanepidem - uruchomiły miejsce, gdzie można pochować czworonoga, odwiedzać jego mogiłę, a nawet postawić mu pomnik. - Opłata za pochówek wynosi około 300 zł, potem należy wnosić co jakiś czas opłatę za miejsce grzebalne.(współpraca r)

pies umiera czy zdycha